در تاریخ پر فراز و نشیب اسلام، تفرقه بین مذاهب و ملل اسلامى، از مسائل پیچیده و بنیان‏كن جوامع اسلامى بوده است كه خسارتها و لطمه‏هاى مادى و معنوى جبران ناپذیرى بر پیكر امت واحده اسلامى وارد ساخته است.انديشه وحدت اسلامي اگر چه سابقه ديرينه در جهان اسلام دارد،اما اين انقلاب اسلامي ايران بود كه ضرورت وحدت بين امت اسلامي را به عنوان يك اساس همگرايي و اتحاد بين مسلمين عالم مطرح كرد.امام خميني(ره) به عنوان بنيانگذار جمهوري اسلامي ايران از مناديان انديشه وحدت ملتهاي اسلامي بود و وحدت مسلمين را راز و رمز پيروزي بر دشمن تلقي مي نمودند. ایشان اتحاد و برادری مسلمانان را یک امر دینی و سیاسی قلمداد می کردند، که اگر مهیا شود هیچ آسیبی به کشورهای اسلامی نرسیده و قدرتهای بیگانه نیز قدرت مقابله با آنها را ندارند: «ما باید بیدار باشیم و بدانیم که این حکم الهی که فرموده است ( انما المؤمنون اخوه ) برادر هستند اینها و هیچ چيزي جز برادری با هم ندارند و مکلفند که مثل برادر با هم رفتار کنند، این یک حکم سیاسی است که اگر ملتهای مسلم که تقریبا یک میلیارد جمعیت هستند اینها برادر باهم باشند و به برادری با هم رفتار کنند، هیچ آسیبی بر اینها واقع نمی شود و هیچ یک از ابرقدرتها قدرت اینکه تجاوز به آنها بکنند ندارند. برادرها! باید متوجه این معنا باشید... ».مقام معظم رهبري نيز وحدت و حضور را از شروط اصلي پيروزي بر دشمنان دانسته و معتقدند كه:«هر جا ملتها دست به دست هم بدهند، حضور داشته باشند، اين حضور را ادامه بدهند و با سختيهايش بسازند، ممکن نيست قدرتهاي بين المللي- آمريکا و امثال آمريکا- بتوانند آن کاري را که مي خواهند، در مقابل اينها انجام بدهند. ملتها پيروزند. اين، يک واقعيت است. ايستادگي، مقاومت، حضور و وحدت، از شرايطش است».

  معنا و منظور از وحدت:
     قرآن کريم به مسأله وحدت اسلامي اهتمام خاصي مي ورزد. از يک سو پيامدهاي مثبت اتّحاد را بازگو مي کند و از سوي ديگر نسبت به پيامدهاي شوم اختلاف هشدار مي دهد. اتحاد را نعمت خدا و اختلاف را نوعي از عذاب الهي مي داند. به گونه اي كه ايجاد و حفظ وحدت در جامعه اسلامي از مظاهر تقواي الهي مي باشد.
     آيه «و اعتصموا بحبل الله جميعا و لا تفرقوا» (آل عمران/103) همه مسلمانان را دعوت به اتّحاد و دوري از اختلاف مي کند، در سياق آياتي قرار دارد که در صدر آن، مومنان را به رعايت تقواي الهي فرا مي خواند. از اين جا مي‌توان اين نکته را برداشت نمود که ايجاد و حفظ وحدت در جامعه اسلامي از مظاهر تقواي اجتماعي- سياسي است، چنان که ايجاد تنش و درگيري برخلاف تقواي الهي مي باشد.
     در ادامه همين آيه در دو مورد از اتّحاد و هماهنگي به عنوان نعمت الهي ياد کرده است. طبيعي است که در مقابل، اختلاف و درگيري نقمت و عذاب الهي مي باشد. قرآن کريم در آيه اي ديگر که انواع عذاب زميني و آسماني را بازگو مي کند مي فرمايد: «او يلبسکم شيعاً و يذيق بعضکم بأس بعضٍ» (انعام/65) يا شما را به بصورت گروه هاي مختلف به هم در آميزد و به بعضي طعم کيفر بعضي ديگر را بچشاند.
    اختلاف از بدترين انواع عذاب براي جامعه انساني است که پيامدهاي شوم دروني و بيروني را در پي دارد. پيامد دروني اش اين است که هر لحظه احتمال دارد آتش جنگ و درگيري در چنين جامعه اي شعله ور شود. همه هستي آن را به آتش کشد؛ چنان که قرآن کريم مي فرمايد: « و کُنتم علي شفا حفرة من النار فانقذکم منها» (آل عمران/103) شما در اثر اختلاف بر لبه گودالي از آتش بوديد پس خدا شما را از آن نجات بخشيد.
پيامد بيروني اختلاف اين است که جامعه در اثر آن قدرتش را از دست مي دهد و در برابر ديگران ضعيف و سرخورده مي شود، «ولا تنازعوا فتفشلو و تذهب ريحکم» (انفال/46) با هم منازعه و درگيري نکنيد آن گاه سست مي شويد و قدرت تان از دست مي رود. تعبير به «تذهب ريحکم» اشاره لطيفي است به اين که با نزاع و کشمکش هم قدرت جامعه از بين مي رود و هم حيثيت و آبرويش.

ابعاد وحدت:
    با امعان نظر به مسائل و مشكلاتي كه جوامع اسلامي و جهان اسلام از آن رنج مي برده واز آنجمله موضوع تفرقه و با تمسك به آراء و انديشه هاي امام خميني(ره) و مقام معظم رهبري كه كرارا مساله ضرورت وحدت و يكپاچگي را تاكيد مي نمايند،نتيجه مي گيريم كه اساسا وحدت داراي دو بعد داخلي وخارجي دارد. در بعد داخلي منظور از وحدت داشتن احساس مشترك ملي و مقدم دانستن ارزشها و منافع ملي بر هر امر ديگر مي‌باشد. منظور از وحدت از ديدگاه جامعه شناختي يعني اين كه اعضاي جامعه فعاليت هاي خود را همسو با ساير شهروندان و در كمال همبستگي و پيوند متقابل به انجام برسانند. كشور عزيز ايران از طوايف، گروهها ، نژادها و گويش هاي گوناگون تشكيل شده است.بنابراين وحدت ملي ضامن سعادت ملت و گامي در جهت حركت به سوي افق هاي روشن خواهد بود. بنابراين بهترين برداشت از وحدت مي تواند اين گونه باشد :تلاش براي نهادينه كردن منافع و آرزوهاي مشترك در ميان اقشار جامعه .در واقع در بعد داخلي وحدت، هويت ملي بر هويتهاي خرد(قومي،قبيله اي،مذهبي ومحلي) اولويت دارد.در موضوع وحدت داخلي هدف انكار هويتها و منافع خرد و فرعي نيست بلكه هدف اين است كه آحاد ملت ضمن داشتن هويتهاي مختلف، وحدت كلمه داشته و حول محور ارزشها ،هنجارها و منافع ومصالح ملي گرد آيند. بر همين اساس مقام معظم رهبري در تشريح بعد داخلي وحدت مي فرمايند:«معنای وحدت، یکسان شدن نگاه ها و سلیقه ها نیست بلکه همه سلیقه های گوناگون باید دست در دست یکدیگر منافع ملی را بر هر چیز دیگر از جمله منافع گروهی مقدم بشمارند و اجازه ندهند خودخواهی ها وارد عرصه های سیاسی و اجتماعی شود.» ايشان در مورد وحدت شيعه و سني اعتقاد دارند كه منظور از وحدت داشتن مواضع واحد درمقابل دشمنان و پرهيز از تفرقه مي باشد« اگر ما مي گوييم که شيعه و سني در کنار هم قرار بگيرند، يعني شيعه، شيعه بماند؛ سني هم سني بماند. ما چه موقع به عالم تسنن گفته ايم که منظورمان از وحدت اين که شما شيعه بشويد؟! ما چنين چيزي نگفته ايم. هر کس خواست شيعه بشود، از طريق علمي و از راه مباحثات عالمانه شيعه بشود. آنها هم آزادند که بروند کار خودشان را بکنند. ما نمي گوييم شما مذهبت را عوض کن؛ ما مي گوييم شيعه و سني بايد هميشه سر عقل باشند، همچنانکه بحمدالله در دوران انقلاب اسلامي، در کشور ما مشاهده شد. نگذارند دشمن از اختلافات اينها سوء استفاده کند. برگزاري هفته وحدت، براي اين است ».
رسيدن به وحدت ملي نيز مستلزم به کارگيري راه كارهايي است كه در زير به بخشي از آن اشاره مي گردد:
1- تلاش در جهت كنار گذاشتن تعصبات قومي،قبيله اي، حزبي ، منطقه اي و...
2- تلاش در جهت شايسته سالاري و پرهيز از گرايشهاي سليقه اي در زمينه هاي گوناگون.
3- پرهيز از جزم گرايي و انحصار طلبي تنگ نظرانه و اجازه باروري انديشه ها – تا آنجا كه اصول ومنافع ملي خدشه دار نگردد.
4- پيشگيري از تضادها و منازعات سياسي و رقيب ستيزي و نيز توافق در اصول كلي حاكم بر روابط جامعه.
5- تلاش در جهت نهادينه سازي ارزشها و منافع مشترك در جامعه.
6- تلاش در جهت كاهش فاصله گروههاي تاثير گذار جامعه بر مبناي احترام متقابل و نفي سركوب و تحقير در ميان آنان.
7- ايجاد روحيه نقد پذيري علمي در سايه برگزاري نشست هاي دوستانه افراد و گروهها.
8- تقويت هوشيارانه پيوند ملت و دولت و افزايش قانون گرايي و مشاركت مردم در عرصه هاي گوناگون .
9- هدايت افكار عمومي به سوي منافع ملي و فاصله گرفتن از منافع گروهي و جناحي.
10- آگاه سازي مردم از ترفندهاي دشمنان در راستاي خاموش ساختن شعله هاي بيداري اسلامي و اتحادشكني .
11- پاي بندي همه گروههاي وفادار نظام به رهبري و قانون اساسي جمهوري اسلامي به عنوان منشور اتحاد ملت مسلمان ايران.

بعد خارجي وحدت:
 هدف اصلي از وحدت ميان كشورهاي اسلامي، حاكميت اسلام است.مقام معظم رهبري جهت گيري اساسي وحدت ميان كشورهاي اسلامي را حاكميت اسلام مي دانند: «در مسأله ي وحدت، دو نقطه يا دو جهت گيري اساسي وجود دارد که هر کدام به تنهايي، حايز اهميتند. وقتي ما شعار وحدت را مي دهيم، اين دو نکته ي اساسي بايد مورد توجه ما باشد و همين هاست که براي زندگي عملي مسلمين کارساز است: يکي از اين دو نکته، عبارت از رفع اختلافات و تناقضها و درگيريها و تضادها و کارشکني هاست که از قرنها پيش تا امروز، ميان طوايف و فِرَق مسلمين وجود داشته است و هميشه هم اين تناقضها به ضرر مسلمين تمام شده است. نکته ي دوم اين است که اين وحدت در خدمت و در جهت حاکميت اسلام باشد؛ و الا پوچ و بي‌معني خواهد بود.» ايشان در جاي ديگر مي فرمايند: «در زمان حـال، براي ايـن که مسلمين با هم متحد و متفق نبـاشند و عليـه هـم کـار کنند، تلاشهـاي مضـاعفي انجـام مي گيرد. اين تلاشها به خصوص از وقتي تشديد پيدا کرده، که نياز مسلمين به وحدت، بيش از هميشه است. به تصور خيلي نزديک به واقعيت، انگيزه تلاشهاي دشمنان اين است که از تحقق آرزوي سيادت و حاکميت اسلام- که امروز به مراحل عملي نزديک مي شود- جلوگيري کنند. طبيعي است که اگر اسلام بخواهد حاکميت پيدا کند و مسلمين در دنياي اسلام بخواهند به اسلام تمسک کنند؛ با اين اختلافات امکان پذير نيست.

موانع موجود در راستاي وحدت و يكپارچگي امت اسلام:
در اين جا اشاره به برخي موانع موجود در راستاي وحدت و يكپارچگي امت اسلام نيز ضروري به نظر مي رسد.
1. تعصب قومي و تقليد کورکورانه.
2. پيدايي جهل ، خرافات و بدعت ها.
3. برداشت هاي سوء از انديشه هاي ساير مذاهب.
4. تهمت هاي ناروا و بي اساس.
5. پيدايي حکومت هاي خودکامه.
6. غفلت از سياست هاي استکبار و روي آوردن به اختلافات جزيي.
7. بزرگ نمايي اختلافات در ميان گروههاي اسلامي.
8. پيدايي گروه هايي افراطي و روي آوردن مردم به ديدگاه هاي افراطي آنان.
9. پيش گيري از شناخت متقابل پيروان مذاهب اسلامي.
10. افزايش خشونت هاي فرقه اي و برادرکشي در سرزمين هاي اسلامي
ذكر يك نكته ضروري است كه اين ايام به دلايل و انگيزه هاي چندي ضرورت وحدت در داخل و در بين امت اسلامي بيش از هر زمان ديگري احساس مي‌شود. از يك طرف دشمنان قسم خورده انقلاب و مردم با كمين نشستن و انتظار فرصت به دنبال ضربه زدن به صفوف به هم پيوسته انقلاب و مردم مي باشند كه نمونه هاي آن را در تلاشهاي مذبوحانه بعد از انتخابات از آنان ديديم.اما حماسه 9 دي و 22 بهمن ملت ايران، از طرفي نشانگر وحدت مثال زدني مردم ايران بود و از طرفي تمامي نقشه هاي آنان را نقش بر آب نمود.از طرف ديگر شاهد تحركات ديپلماتيك دولت آمريكا در منطقه خاورميانه جهت اعمال فشار سياسي و بسيج منطقه عليه ايران هستيم كه بحمداله در سايه ديپلماسي منطقه اي فعال ايران جهت خنثي سازي اين حركت هم بوديم كه نمونه آن را در حضور رهبران مقاومت در تهران و نشست گروههاي مقاومت در دمشق و تهران با محوريت ايران بوديم.
 در خاتمه ميلاد سفير رحمت و وحدت حضرت رسول الله الاعظم و رئيس مكتب تشيع حضرت امام جعفر صادق عليهما السلام و الصلاه را به همه ي مسلمانان و پيروان راستين نبي گرامي اسلام و ائمه ي هدي تبريك و تهنيت عرض مي نمايم و توفيق همگان را از درگاه حضرت حق عزوجل مسئلت دارد.
                                                                                                                                                                  قاسم فرج اللهی